October 17, 2025 | 12:00am
Sa wakas may bahagyang liwanag na muling sumilip sa madilim na lagusan ng burukrasya. Matapos ang mga taon ng pagtatago at pag-ikut-ikot sa mga “proseso,” sinabi ni Pres. Ferdinand Marcos Jr. na muli niyang bubuksan sa publiko ang kanyang Statement of Assets, Liabilities, and Net Worth (SALN).
Kasunod ito ng pagbasura ni Ombudsman Jesus Crispin Remulla sa mga restriksyon na itinaguyod noong panahon ni dating Pres. Rodrigo Duterte sa ilalim ni dating Ombudsman Samuel Martires.
Ang SALN ay hindi simpleng piraso ng papel. Ito ang salamin ng yaman, pananagutan, at posibleng kasinungalingan ng mga nasa kapangyarihan.
Sa pamamagitan nito, nabibigyan ng kakayahan ang mamamayan hindi lang ang mga mamamahayag o mga abogado na usisain kung ang yumayaman sa gobyerno ay dahil sa sipag, o dahil sa pandarambong.
Noong ipinasara ni Martires ang daan patungo sa SALN, pinutol niya ang isa sa pinakapayak ngunit pinakamakapangyarihang sandata ng mamamayan laban sa katiwalian: ang karapatang magtanong at magsuri.
Doon nagsimulang maging bulag ang sambayanan sa panahong lumolobo ang mga kontrata, lumalalim ang impluwensiya, at lumalakas ang loob ng mga tiwali.
Kaya kung tunay na seryoso ang administrasyong Marcos sa pagbabalik ng “lumang patakaran,” dapat malinaw hindi ito dapat manatiling simbolikong pagbubukas lang para pampalubag-loob.
Ang transparency ay hindi press release, ito ay pangako na dapat tuparin sa gawa, hindi lang sa salita.
Ang bawat opisyal ng gobyerno mula sa kanto ng barangay hanggang sa palasyo ng Malacañang ay utang sa taumbayan ang kanilang posisyon. Kaya’t tungkulin nilang ipakita kung paano nila ginagamit, pinoprotektahan, o pinamumuhunan ang tiwalang iyon.
Kung walang takot sila sa katotohanan, dapat wala rin silang takot ipakita ang kanilang SALN.
Ang mamamayan ay may karapatang malaman kung paano ginugugol ng gobyerno ang ating buwis, at kung paanong ang mga nanunungkulan ay nagbabago sa yaman man o sa prinsipyo.
Dahil ang katapatan ay hindi ipinagpapaliban, ito ay ipinapakita, taun-taon, sa bawat lagda sa SALN.
Kung may nililihim, may dahilan. Kung walang itinatago, walang dapat ikatakot. At kung tunay na “Bagong Pilipinas” ang ating ipinaglalaban, dapat dito magsimula sa matapang na pagbubunyag ng totoo.
Disklaymer: Ang artikulong ito ay isang opinyong pampubliko. Hindi ito kumakatawan sa anumang institusyon o partidong politikal, kundi sa paninindigang naniniwala na ang transparency ay hindi pabor kundi karapatan ng mamamayan.